وداع دورگرد عرضهٔ آرام رم کردم
وداع دورگرد عرضهٔ آرام رم کردم
سحر گل کردم و کار دو عالم در دو دم کردم
вадоъ дурагард ъарза ором рм кардам
саҳар гул кардам ва кор ду олам дар ду дам кардам
روا کم دارد اطوارم که گردد در دل رسوا
اگر آهم هوس سر کرد هم در دل علم کردم
раво кам дорад атаворм-ки гардад дар дил расаво
агар оҳам ҳус сар кард ҳам дар дил ъалм кардам
وداع حرص راه حاصل آرام وا دارد
عسل گل کرد هر گه کام دل مسرور سم کردم
вадоъ ҳарс ро ҳосал ором во дорад
ъасал гул кард ҳар га-ком дил масарур сам кардам
سحرگه مطلع اسرار آهم در علو آمد
دل آسوده را مردود درگاه الم کردم
саҳарага маталаъ асарор оҳам дар ъалу омад
дил осуда ро мардуд дараго алм кардам
هوس مگمار در احکام اعمال الم حاصل
حصول سکهٔ دل کو، طلا و مس درم کردم
ҳус магамор дар аҳаком аъамол алм ҳосал
ҳасул сака дил ку, тало ва мас дарм кардам
دل آوارهام طور رم آسودهای دارد
اگر گرد ملال آورد صحرا را ارم کردم
дил овора-ам тур рм осуда-эй дорад
агар гард малол овард саҳаро ро арм кардам
طمع واکرد هرگه راه احرام دل طامع
صدا را در سواد سرمه سردادم عدم کردم
тамаъ вокард ҳарага ро аҳаром дил томаъ
садо ро дар савод сарма-сардодам-ъадам кардам
اگر آگاه حالم مرگ هم گردد که رحم آرد
که مردم در ره اما درد دل آواره کم کردم
агар ого ҳолм мараг ҳам гардад ки раҳам орд
ки мардам дар ра амо дард дил овора кам кардам
مآل عمر بیدل داد وهمم داد آسودم
دو دم درس هوسها گرم کردم، سرد هم کردم
мол умр бидел дод ваҳамам дод осудам
ду дам дарс ҳусаҳо гарм кардам, сард ҳам кардам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- عمر
- زندگانی؛ به اندازه چند نفس کوتاه و ناپایدار شمرده میشود.
- سرمه
- گرد سیاه برای چشم؛ در شعر نشانه بینایی، سیاهی یا غبار چشم.
- حرص
- آز و طمعِ بیپایان؛ نمادِ بندگیِ دنیا و آفتِ جان.
- صحرا
- دشتِ بیکران؛ نمادِ آزادی، تجلیِ بیحد و جنونِ عشق.
- حاصل
- دستاورد و نتیجه؛ نمادِ ثمرِ عمر و بهرهٔ نهایی.
- سواد
- سیاهی و تیرگی؛ نشانه غبار، حجاب و ظلمتِ پیش از روشنی.