غم، طرب جوش کرده است مرا
غم، طرب جوش کرده است مرا
داغ، گلپوش کرده است مرا
ғам, тараб ҷуш-карда аст маро
доғ, гул-пуш карда аст маро
زعفران زار رفتن رنگم
خنده بیهوشکرده است مرا
заъафарон зор рафтан рангам
ханда биҳуш-карда аст маро
حسرت لعل یار میکدهایست
که قدح نوشکرده است مرا
ҳасарт лаъал йор микада-эй-ст
ки қадаҳ нуш-карда аст маро
آنکهخود را به برنمیگیرد
صید آغوشکرده است مرا
онака-худ ро ба барнами-гирд
сид оғуш-карда аст маро
یک نفس بار زندگی چوحباب
آبله دوشکرده است مرا
як нафас бор зандаги чуҳабоб
обала душ-карда аст маро
ناتوانم چنانکه پیکر خم
حلقه درگوشکرده است مرا
нотавонам чанонака пикар хам
ҳалқа дарагуш-карда аст маро
ازکه نالد سپند سوختهم
ناله خاموش کرده است مرا
азака нолд сапанд сухта-м
нола хомуш карда аст маро
بخت ناساز دور از آن بر و دوش
بیبر و دوش کرده است مرا
бахт носоз дур аз он бар ва душ
бе-бар ва душ карда аст маро
بیدل ازیاد خویش هم رفتم
که فراموشکرده است مرا؟
бидел азиод хеш ҳам рафтам
ки фаромуш-карда аст маро?
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- حسرت
- افسوس و دریغ؛ اندوهِ ناکامی و آرزوی برنیامده.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- جوش
- غلیان و فوران؛ نمادِ شورِ درونی و بیقراریِ عشق.
- آغوش
- کنار و بغل؛ نمادِ وصال و پذیرشِ مهرآمیز.
- حلقه
- دایرهٔ بسته؛ نمادِ بندگی، اسارتِ زلف و جمعِ یاران.
- خنده
- شکفتنِ لب؛ نمادِ شکوفایی، تمسخر و گاه شکافِ غنچه.
- یار
- دوست و معشوق؛ نمادِ محبوبِ ازلی و مطلوبِ جان.
- صید
- شکار و شکارشده؛ نمادِ عاشقِ گرفتارِ دامِ معشوق.
- سپند
- دانه خوشبو که برای دفع چشمزخم میسوزانند.
- طرب
- شادی و سرور؛ نمادِ نشاطِ عاشقانه و وجد.
- قدح
- پیالهٔ بزرگِ می؛ نمادِ ظرفِ فیض و مستیِ معنوی.
- پیکر
- تن و کالبد؛ نمادِ صورتِ جسمانی در برابرِ جانِ معنا.