بسکه اجزایم چمنپروردهٔ نیرنگ اوست
بسکه اجزایم چمنپروردهٔ نیرنگ اوست
گرهمه خونم به جوش شوخی آید رنگ اوست
басака аҷазойам чаман-парурда ниранг аваст
гараҳама хонам ба ҷуш шухи ойд ранг аваст
کوه تمکینش بود هرجا بساطآرای ناز
نالهٔ دلهای بیطاقت شرار سنگ اوست
куа тамакинаш буд ҳараҷо басот-орой ноз
нола далаҳой битоқат шарор санг аваст
جوهر آیینهٔ وحدت برون است از عرض
هر قدر صافی تصور کرده باشی زنگ اوست
ҷуҳар оина ваҳадат барун аст аз ъарз
ҳар қадар софи тасур карда боши занг аваст
عشق آزادست اما در طلسم ما و من
آمد و رفت نفس تمهید عذر لنگ اوست
ишқ озодаст амо дар таласам мо ва ман
омад ва рафт нафас тамаҳид ъазар ланг аваст
بیمحبت زندگانی نیست جز ننگ عدم
خاک کن برفرق آن سازی که بیآهنگ اوست
бе-муҳаббат зандагони нест ҷуз нанг ъадам
хок-кан барфарақ он сози-ки бе-оҳанг аваст
جذبهٔ عشقت شرار از سنگ میآرد برون
من به این وحشتگر از خود برنیایمننگ اوست
ҷазаба ъашақат шарор аз санг мӣ-орд барун
ман ба ин вҳашт-гар аз худ барниойам-нанг аваст
عمرها شد حیرت از خویشم به جایی میبرد
آه از رهروکه مژگان جاده و فرسنگ اوست
ъамараҳо шуд ҳайрат аз хойашм ба ҷойай мӣ-бард
о аз раҳарука мажагон ҷода ва фарсанг аваст
حسن ازننگ طرف با جلوه نپسندید صلح
خلوت آیینهٔ ما عرصهگاه جنگ اوست
ҳасан азнанг тарф бо ҷалуа напасандид салаҳ
халут оина мо ъарса-го ҷанг аваст
بر دلم افسون بیدردی مخوان ای عافیت
شیشهای دارم که یاد ناشکستن سنگ اوست
бар дилам афасун бе-дарди махон эй ъофит
шиша-эй дорм ки йод ношакастан санг аваст
کیست زینگلشن به رنگ وبوی معنی وارسد
غنچههم بیدل نمیداند چهگل در چنگ اوست
кист зин-галашан ба ранг вабавай маъани ворасад
ғанача-ҳам бидел нами-донд ча-гул дар чанг аваст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.