عمریست ز اسباب غنا هیچ ندارم
عمریست ز اسباب غنا هیچ ندارم
چون دست تهی غیر دعا هیچ ندارم
ъамари-ст з асабоб ғано ҳич ндорм
чун даст таҳи ғир даъо ҳич ндорм
تحریک لبی بود اثر مایهٔ ایجاد
معذورم اگر جز من و ما هیچ ندارم
таҳарик лаби буд асар мойа айаҷод
маъазурм агар ҷуз ман ва мо ҳич ндорм
تشویق خیالات وجود و عدمم نیست
چون رمز دهانت همه جا هیچ ندارم
ташавайқ хиолот ваҷуд ва ъадамам нест
чун рамаз даҳонат ҳама ҷо ҳич ндорм
یا رب چقدر گرم کنم مجلس تصویر
سازم همه کوک است و صدا هیچ ندارم
йо раб чақадар гарм-канам маҷалас тасавайр
созм ҳама-кук аст ва садо ҳич ндорм
چون شمع اگر شش جهتم پی سپر افتد
غیر از سر خود در ته پا هیچ ندارم
чун шамъ агар шаш ҷаҳатам пи сапар афатад
ғир аз сар худ дар та по ҳич ндорм
وامانده یأسم که از این انجمن آخر
برخاست نی هست و عصا هیچ ندارم
вомонда йосам ки аз ин анаҷаман охар
бархост ни ҳаст ва ъасо ҳич ндорм
مغرور هوس میزیم از هستی موهوم
فریاد که من شرم و حیا هیچ ندارم
мағарур ҳус мӣ-зим аз ҳастӣ муҳум
фариод ки ман шарм ва ҳио ҳич ндорм
همکسوت اسباب حبابم چه توان کرد
گر باز کنم بند قبا هیچ ندارم
ҳамакасут асабоб ҳабобам ча тавон-кард
гар боз канам банд қабо ҳич ндорм
شخص عدم از زحمت تمثال مبراست
آیینه! تو هیچم منما هیچ ندارم
шахас ъадам аз заҳамат тамасол мабарост
оина! ту ҳичам манамо ҳич ндорм
بیدل اگر آفاق بود زیر نگینم
جز نام خدا نام خدا هیچ ندارم
бидел агар офоқ буд зир нгинам
ҷуз ном хадо ном хадо ҳич ндорм
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- هیچ
- بودِ تهی و بیاعتبار؛ نشان نفی خود یا جهان گذرا.
- حیا
- شرم و آزرم؛ پردهٔ ادب و حجابِ جمالِ معشوق.
- اثر
- نشان و تأثیر؛ ردِّ برجامانده، که گاه نایاب و بیاثر است.
- نام
- نام و آوازه؛ نمادِ اعتبارِ ظاهری در برابرِ گمنامی.
- انجمن
- مجلس و گردِهمایی؛ نمادِ محفلِ انس و جمعِ یاران.
- اسباب
- ابزار و وسایل؛ کنایه از سامانِ دنیا و علّتِ گرفتاری.
- تمثال
- نقش و صورتِ خیالی؛ تصویری که وهم در آینه ذهن میسازد.