آنکه ما را به جفا سوخته یا میسوزد
آنکه ما را به جفا سوخته یا میسوزد
نتوان گفت چرا سوخته یا میسوزد
онака мо ро ба ҷафо сухта йо мӣ-сузд
натавон-гафт чаро сухта йо мӣ-сузд
پیش چشمش نکنی حاصل هستی خرمن
که به یک برق ادا سوخته یا میسوزد
пиш чашмаш накани ҳосал ҳастӣ харман
ки ба як барақ адо сухта йо мӣ-сузд
تاکی ای آینه زحمتکش صیقل باشی
خانهات برق صفا سوخته یا میسوزد
токи эй оина заҳамат-каш сиқал боши
хона-ат барақ сафо сухта йо мӣ-сузд
تپشی چند که در بال و پر شعلهٔ ماست
ذوق پرواز رسا سوخته یا میسوزد
тапаши чанд ки дар бол ва пур шаъала мост
зуқ паравоз рсо сухта йо мӣ-сузд
کس نفهمید که چون شمع در این محفل وهم
عالمی سر به هوا سوخته یا میسوزد
кас нафаҳамид ки чун шамъ дар ин маҳафал ваҳм
ъолми-сар ба ҳаво сухта йо мӣ-сузд
نور انصاف گر این است که شاهان دارند
سایه در بال هما سوخته یا میسوزد
нур анасоф-гар ин аст-ки шоҳон доранд
сойа дар бол ҳамо сухта йо мӣ-сузд
وهم اسباب مپیماکه دماغ مجنون
در سویدا همه را سوخته یا میسوزد
ваҳм асабоб мапимока дамоғ маҷанун
дар савайдо ҳама ро сухта йо мӣ-сузд
من و آهی که اگر سرکشد از جیب ادب
از سمک تا به سما سوخته یا میسوزد
ман ва оҳи-ки агар саракашад аз ҷиб адаб
аз самак то ба само сухта йо мӣ-сузд
مشت آبی که درین دیر توان یافت کجاست
هرچه دیدیم چو ما سوخته یا میسوزد
машт оби ки дарин дир тавон йофт каҷост
ҳарача дидим чу мо сухта йо мӣ-сузд
تاکی از لاف کند گرم دماغ املت
نفسی چند که وا سوخته یا میسوزد
токи аз лоф-канд гарм дамоғ амалат
нафаси чанд ки во сухта йо мӣ-сузд
شش جهت شور سپندی است ندانم بیدل
دل آواره کجا سوخته یا میسوزد
шаш ҷаҳат шур сапанди а-ст ндонам бидел
дил овора-каҷо сухта йо мӣ-сузд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.
- محفل
- انجمن و بزم؛ مجلسِ یاران و جلوهگاهِ شمعِ معشوق.
- هوا
- هوای جو یا هوسِ نفس؛ آرزو، میل و عشقِ سوزان.
- شور
- هیجان و جوش؛ نمادِ بیقراریِ عاشقانه و وجد.
- ادب
- حرمت و آیینِ رفتار؛ نمادِ خاموشی و فروتنیِ سالک.