همچو شبنم ادب آیینه زدودن بودهست
همچو شبنم ادب آیینه زدودن بودهست
به هم آوردن خود چشم گشودن بودهست
ҳамачу шабанам адаб оина здудан буда-ст
ба ҳам овардан худ чашм-гашудан буда-ст
به خیالات مبالید که چون پرتو شمع
کاستن توأم اقبال فزودن بودهست
ба хиолот маболид ки чун парту шамъ
косатан тавом ақабол фазудан буда-ст
مزرع کاغذ آتش زده سیراب کنید
تخمهایی که هوس کاشت درودن بودهست
мазараъ-коғаз оташ зда сироб-канид
тахамаҳойай-ки ҳус кошт дарудан буда-ст
کم و بیش آبله سامان تلاش هوسیم
دسترنج همه کس درخور سودن بودهست
кам ва биш-обала сомон талош ҳусим
дастаранҷ ҳама-кас дархор судан буда-ст
غفلت آیینهٔ تحقیق جهان روشن کرد
آنچه ما زنگ شمردیم زدودن بودهست
ғафалат оина таҳақиқ ҷаҳон рушан-кард
онача мо занг шмардим здудан буда-ст
سرمه انشایی خط پردهدر معنیهاست
خامشی نغمهٔ اسرار سرودن بودهست
сарма анашойай хт парда-дар маъаниҳост
хомаши нағама асарор сарудан буда-ст
موج این بحر نشد ایمن از اندوه گهر
خم دوش مژه از بار غنودَن بودهست
мавҷ ин баҳар нашад айаман аз андуа-гаҳар
хам душ мажа аз бор ғанудан буда-ст
با همه جهل رسا در حق دانایی خویش
حرف پوچی که نداریم ستودن بودهست
бо ҳама ҷаҳл рсо дар ҳақ донойай хеш
ҳарф пучи ки ндорим студан буда-ст
زین کمالی که خجالتکش صد نقصان است
جز نهفتن چه سزاوار نمودن بودهست
зин камоли ки хаҷолат-каш сад нақасон аст
ҷуз наҳафтан ча сазовор намудан буда-ст
غیر تسلیم درین عرصه کسی پیش نبرد
سر فکندن به زمین گوی ربودن بودهست
ғир тасалим дарин ъарса-каси пиш набард
сар факандан ба замин-гавай рабудан буда-ст
تا ابد شهرت عنقا نپذیرد تغییر
ملک جاوید بقا هیچ نبودن بودهست
то абд шаҳарт ъанқо напазирд тағийр
малак ҷовайд бақо ҳич набудан буда-ст
ساز بزم عدمم لیک نوایی که مراست
نام بیدل ز لب یار شنودن بودهست
соз базм ъадамам лик навойай-ки марост
ном бидел з лаб йор шанудан буда-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.
- هیچ
- بودِ تهی و بیاعتبار؛ نشان نفی خود یا جهان گذرا.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.