فرصت انشایان هستی گر تکلف کردهاند
فرصت انشایان هستی گر تکلف کردهاند
سکته مقداری در این مصرع توقف کردهاند
фарсат анашойон ҳастӣ-гар такалаф карда-анд
сакта мақадори дар ин масараъ туқаф карда-анд
از مآل زندگی جمعی که دارند آگهی
کارهای عالم از دست تأسف کردهاند
аз мол зандаги ҷамаъи-ки доранд огаҳи
кораҳой олам аз даст тосаф карда-анд
هستی و امید جمعیت جنون وهم کیست
عافیت دارد چراغی کز نفس پف کردهاند
ҳастӣ ва амид ҷамаъит ҷанун ваҳм-кист
ъофит дорад чароғи каз нафас паф карда-анд
در مزاج خلق بیکاری هوس میپرورد
غافلان نام فضولی را تصوف کردهاند
дар мазоҷ халқ бикори ҳус мӣ-парурд
ғофалон ном фазули ро тасуф карда-анд
گشتهاند آنهاکه در هنگامهٔ اغراض پیر
موسفیدی را به روی زندگی تف کردهاند
гашта-анд онаҳока дар ҳангома ағароз пир
мусафиди ро ба равай зандаги-таф-карда-анд
در حقیقت اتحاد کفر و ایمان ثابت است
اندکی از بدگمانیها، تخلف کردهاند
дар ҳақиқат атаҳод кафар ва айамон собат аст
анадаки аз бадагамони-ҳо, тахалаф карда-анд
حسن یکتا کارگاه شوخی تمثال نیست
اینقدر آیینهپردازان تصرف کردهاند
ҳасан йакто кораго шухи тамасол нест
айанқадар оина-пардозон тасарф карда-анд
بیدل از خوبان همین آیین استغنا خوش است
بر حیا ظلم است اگر با کس تلطف کردهاند
бидел аз хобон ҳамин ойайан асатағано хош аст
бар ҳио залм аст агар бо кас талатаф-карда-анд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- حسن
- زیبایی؛ جلوهٔ جمالِ معشوق و تجلیِ حُسنِ ازلی.
- امید
- چشمداشتِ خیر؛ نورِ دل در برابرِ نومیدی و رجای وصل.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- شوخی
- چالاکی و دلربایی؛ طنّازی و جلوهگریِ پرشورِ معشوق.
- حیا
- شرم و آزرم؛ پردهٔ ادب و حجابِ جمالِ معشوق.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- عافیت
- تندرستی و آسودگی؛ سلامتِ جان و رهایی از آشوبِ تعلق.