کجا خلوت و انجمن دیدهای
کجا خلوت و انجمن دیدهای
تو شمعی همین سوختن دیدهای
каҷо халут ва анаҷаман дида-эй
ту шамаъи ҳамин сухатан дида-эй
ز رنگی که جز داغش آیینه نیست
چو طاووس خود را چمن دیدهای
з ранги-ки ҷуз доғаш оина нест
чу товавас худ ро чаман дида-эй
به وهم حسد باختی نور دل
چراغی ندیدی لگن دیدهای
ба ваҳм ҳасад бохти нур дил
чароғи ндиди лаган дида-эй
که صیقل زد آیینهٔ عبرتت
که او بودی امروز و من دیدهای
ки сиқал зд оина ъабартат
ки ав буди амаруз ва ман дида-эй
جنون بر شعورت نخندد چرا
که گم کرده را یافتن دیدهای
ҷанун бар шаъурт нахандад чаро
ки гам карда ро йофатан дида-эй
به عمر تلف کرده حسرت چه سود
زمین بر زمین ریختن دیدهای
ба умр талаф-карда ҳасарт ча суд
замин бар замин рихатан дида-эй
به ترکیب پیری چه دل بستن است
خم طاقهای کهن دیدهای
ба таракиб пири ча дил бастан аст
хам тоқаҳой каҳан дида-эй
زمرگ کسانت چه عبرت چه شرم
چو نباش عرض کفن دیدهای
замараг-касонат ча ъабарт ча шарм
чу набош ъарз кафан дида-эй
اقامت تصورکن و آب شو
گر از خانه بیرون شدن دیدهای
ақомат тасуракан ва об шу
гар аз хона бирун шадан дида-эй
ز اسباب، خاشاک بر دل مچین
اگر زحمت رُفتن دیدهای
з асабоб, хошок бар дил мачин
агар заҳамат рафтан дида-эй
به در زن چو موج از کنار محیط
که رنج سفر در وطن دیدهای
ба дар зн чу мавҷ аз канор маҳит
ки ранҷ сафар дар ватан дида-эй
کسی داغ عبرت مبادا چو شمع
ز رفتن مگو آمدن دیدهای
каси доғ ъабарт мабодо чу шамъ
з рафтан магу омадан дида-эй
سحر خواندهای گرد آشفته را
حیاکن که بر خویشتن دیدهای
саҳар хонда-эй гард ошафта ро
ҳиокан ки бар хойаштан дида-эй
به صبح قیامت مبر دستگاه
چو بیدل نفس را سخن دیدهای
ба субҳ қиёмат мабар дастаго
чу бидел нафас ро сахан дида-эй
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.