ترشح مایهای ناز دلی را محو احسان کن
ترشح مایهای ناز دلی را محو احسان کن
تبسم میکند آیینه برگیر و نمکدان کن
тарашаҳ мойа-эй ноз дали ро маҳу аҳасон-кан
табасам мекунад оина барагир ва намакадон кан
طربگاه جهان رنگ استعداد میخواهد
در اینجا هر قدر آغوشگردی گل به دامان کن
тарабаго ҷаҳон ранг асатаъадод мӣ-хоҳад
дар инҷо ҳар қадар оғуш-гарди гул ба домон кан
شکست خودسری تسخیر صد حرص و هوس دارد
جهانیگبر از یککشتن آتش مسلمان کن
шакаст ходасари тасахир сад ҳарс ва ҳус дорад
ҷаҳони-габар аз як-каштан оташ масалмон-кан
بهار جلوهای گر اندکی از خود برون آیی
چو تخم از ربشه بیرون دادنی تحریک مژگان کن
бҳор ҷалуа-эй гар анадаки аз худ барун ойай
чу тахам аз рабаша бирун додани таҳарик мажагон-кан
به گوشم از شبستان عدم آواز میآید
که چون طاووس اگر از بیضه وارستی چراغان کن
ба гушм аз шабастон ъадам овоз мӣ-ойд
ки чун товавас агар аз биза ворасти чароғон кан
نگاه یار هر مژگان زدن درس رمی دارد
تو هم ای بیخبر از خود رو و گرد غزالان کن
нго йор ҳар мажагон задан дарс рми дорад
ту ҳам эй бихабар аз худ ру ва гард ғазолон-кан
اگر در سایهٔ مژگان مورت جا دهد فرصت
به راحت واکش و آرایش چتر سلیمان کن
агар дар сойа мажагон мурт ҷо даҳад фарсат
ба-роҳат вокаш ва оройаш чатар салимон-кан
به دریا قطره ی گمگشته از هر موج میجوشد
فرو رو در گداز دل جهانی را گریبان کن
ба дарё қатара й гамагашта аз ҳар мавҷ мӣ-ҷушад
фару ру дар гадоз дил ҷаҳони ро гарибон-кан
به جرم بیگناهی سوختن هم حیرتی دارد
به رنگ شمع از هر عضو خویش آیینه عریان کن
ба ҷарм бе-ганоҳи сухатан ҳам ҳирти дорад
ба ранг шамъ аз ҳар ъазу хеш оина ъарион кан
نفس دزدیدنت کیفیت دل نقش میبندد
گهر انگارهای داری به ضبط موج سوهان کن
нафас даздиданат кифит дил нақш мӣ-бандад
гаҳар ангора-эй дори ба забат мавҷ суҳон кан
ز خاک رفتگان بر دیده مشتی آب زن بیدل
بدین تدبیر دشوار دو عالم بر خود آسان کن
з хок рафтагон бар дида машти об зн бидел
бдин тадабир дашавор ду олам бар худ осон кан
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.