بس که یادِ قامتت بر باد داد اجزای سرو
بس که یادِ قامتت بر باد داد اجزای سرو
نالهٔ قمری شد آخر قدکشیدنهای سرو
бас ки йод қоматат бар бод дод аҷазой сару
нола қамари шуд охар қадакашидан-ҳой сару
چیدنِ دامن درین گلشن گلِ آزادگی است
کیست تا فهمد زبانِ عافیت ایمای سرو؟
чидани доман дарин галашан гул озодаги аст
кист то фаҳамад забон ъофит айамой сару?
مطلبِ آزادگیها پُربلند افتادهاست
عالمی خَم شد به فکرِ بارِ ناپیدای سرو
маталаби озодаги-ҳо пурабаланд афтода-аст
ъолми хам шуд ба факар бор нопидой сару
باغبانان قدرِ آزادی ندانستند حیف
ناله بایستی درین گلشن نشاندن جای سرو
боғабонон қадар озоди ндонастанд ҳиф
нола бойасти дарин галашан нашонадан ҷой сару
باده را در دامنِ مینا بهاری دیگر است
آب دارد آبرو تا میرود در پای سرو
бода ро дар доман мино бҳори дигар аст
об дорад обару то мӣ-руд дар пой сару
شعلهٔ ادراک، خاکسترکلاه افتادهاست
نیست غیر از بالِ قمری پنبهٔ مینای سرو
шаъала адарок, хокастар-кало афтода-аст
нест ғир аз бол қамари панаба миной сару
بس که موزونانز شرمِ قامتت گشتند آب
صورتِ فوّاره باید ریخت از اجزای سرو
бас ки музунон-з шарм қоматат-гаштанд об
сурт фу-ара бойд рихт аз аҷазой сару
اینقدر رعنا نمیبالد نهالِ این چمن
سایهٔ نخلِ کِه افتادهست بر بالای سرو؟
айанқадар раъано нами-болд наҳоли ин чаман
сойа нахали ки афтода-ст бар болой сару?
پای در زنجیر، دورش، گفتگو، آزادگی
بیدل این سطرِ تکلف نیست جز انشای سرو!
пой дар занҷири, дураш, гафтагу, озодаги
бидел ин сатари такалаф нест ҷуз анашой сару!
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- زبان
- عضوِ گفتار؛ ابزارِ بیان و گاه حجابِ معنای نهفته.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- فکر
- اندیشه؛ تأمل و سیرِ ذهن، گاه دامِ راهِ دل.
- عافیت
- تندرستی و آسودگی؛ سلامتِ جان و رهایی از آشوبِ تعلق.
- باد
- وزشِ هوا؛ نمادِ ناپایداری، غرور و تهیّتِ هستی.