ای داغ کمال تو عیانها و نهانها
ای داغ کمال تو عیانها و نهانها
معنی به نفس محو و عبارت به زبانها
эй доғ камол ту ъион-ҳо ва наҳон-ҳо
маъани ба нафас маҳу ва ъаборт ба забон-ҳо
خلقی به هوای طلب گوهر وصلت
بگسسته چو تار نفس موج، عنانها
халқи ба ҳавой талаб гуҳар васалат
багасаста чу тор нафас мавҷ, ъанон-ҳо
بس دیده که شد خاک و نشد محرم دیدار
آیینهٔ ما نیز غباریست از آنها
бас дида ки шуд хок ва нашад маҳарм дидор
оина мо низ ғабори-ст аз он-ҳо
تا دم زند از خرمی گلشن صنعت
حسن از خط نو خیز برآورده زبانها
то дам занд аз харми галашан санаъат
ҳасан аз хт ну хиз бароварда забон-ҳо
دریاد تو هویی زد و بر ساغر دل ریخت
درد نفس سوخته سر جوش فغان ها
дариод ту ҳавайай зд ва бар соғар дил рихт
дард нафас сухта сар ҷуш фағон ҳо
آنجا که سجود تو دهد بال خمیدن
چون تیر توان جست به پرواز کمانها
онҷо ки-саҷуд ту даҳад бол хамидан
чун тир тавон ҷаст ба паравоз камон-ҳо
توفان غبار عدمیم آب بقا کو
دریا به میان محو شد از جوش کرانها
туфон ғубор ъадамим об бақо ку
дарё ба мион маҳу шуд аз ҷуш карон-ҳо
پیداست به میدان ثنایت چه شتابد
دامن ز شق خامه شکستهست بیانها
пидост ба мидон санойт ча штобд
доман з шақ хома шакаста-ст бион-ҳо
تا همچو شرر بال گشودم به هوایت
وسعت ز مکان گم شد و فرصت ز زمانها
то ҳамачу шарар бол гашудам ба ҳавойт
васаъат з макон гам шуд ва фарсат з замон-ҳо
بیدل نفس سوختهٔ ما چه فروشد
حیرت همه جا تخته نمودهست دکانها
бидел нафас сухта мо ча фарушад
ҳайрат ҳама ҷо тахта намуда-ст дакон-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- زبان
- عضوِ گفتار؛ ابزارِ بیان و گاه حجابِ معنای نهفته.