با این خرام ناز اگر آن مست میرود
با این خرام ناز اگر آن مست میرود
رنگ حنا به حیرتش از دست میرود
бо ин харом ноз агар он маст мӣ-руд
ранг ҳано ба ҳираташ аз даст мӣ-руд
کسب کمال آینهدار فروتنیست
موج گهر ز شرم غنا پست میرود
касаб камол оина-дор фарутани-ст
мавҷ-гаҳар з шарм ғано паст мӣ-руд
خلق جنون تلاش همان بر امید پوچ
هرچند سعی پیش نرفتهست میرود
халқ ҷанун талош ҳамон бар амид пуч
ҳарачанд саъи пиш нарфата-ст мӣ-руд
آسودگی چو ریگ روانم چه ممکن است
پای طلب گر آبله هم بست میرود
осудаги чу риг равонам ча мамакан аст
пой талаб-гар обала ҳам баст мӣ-руд
خواهی به سیر لاله و خواهی به گشت گل
با دامن تو هرکه نپیوست میرود
хоҳи ба сир лола ва хоҳи ба гашт-гул
бо доман ту ҳарака напиваст мӣ-руд
اشکم به رنگ سیل در این دشت عمرهاست
بیتاب آن غبار که ننشست میرود
ашакам ба ранг сил-дар ин дашт ъамараҳост
битоб он ғубор ки нанашаст мӣ-руд
بیکار نیست دور خرابات زندگی
هرکس ز خویش تا تا نفسی هست می رود
бикор нест дур харобот зандаги
ҳаракас з хеш то то нафаси ҳаст мӣ руд
تا کی به گفتگو شمری فرصتی که نیست
ای بینصیب ماهیات از شست میرود
то ки ба-гафтагу шамари фарсати-ки нест
эй бе-насиб моҳи-ат аз шаст мӣ-руд
بیدل دگر تظلم حرمان کجا برم
من جراتی ندارم و او مست میرود
бидел дагар тазалм ҳармон-каҷо барм
ман ҷароти ндорм ва ав маст мӣ-руд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- سیر
- گشت و سفر؛ سلوک و سیرِ معنویِ جان در راهِ حق.
- امید
- چشمداشتِ خیر؛ نورِ دل در برابرِ نومیدی و رجای وصل.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.