خار غفلت مینشانی در ریاض دل چرا
خار غفلت مینشانی در ریاض دل چرا
مینمایی چشم حق بین را ره باطل چرا
хор ғафалат мӣ-нашони дар риоз дил чаро
мӣ-намойай чашм ҳақ бин ро ра ботал чаро
مرغ لاهوتی چه محبوس طبایع ماندهای
شاهباز قدسی و بر جیفهای مایل چرا
марағ лоҳути ча маҳабус табойаъ монда-эй
шоҳабоз қадаси ва бар ҷифа-эй мойал чаро
بحر توفان جوشی وپرواز شوخی موجتست
ماندهای افسرده ولبخشک چون ساحل چرا
баҳар туфон ҷуши вапаравоз шухи мавҷ-таст
монда-эй афасарда валаб-хашак чун-соҳал чаро
چشم واکنگلخن ناسوتمأوای تونیست
برکف خاکستر افسرده بندی دل چرا
чашм вокан-галхан носут-мовой тунист
баракаф хокастар афасарда банди дил чаро
نیشی یأجوج، سدّ جسم درراه توچیست
نیستی هاروت مردی در چه بابل چرا
ниши йоҷуҷ, сад ҷасам дараро тучист
нисти ҳорут марди дар ча бобал чаро
غربتصحرای امکانت دوروزی بیش نیست
از وطن یکبارهگشتی اینقدر غافل چرا
ғарабат-саҳарой амаконат дурузи биш нест
аз ватан йакабора-гашти айанқадар ғофал чаро
زین قفس تا آشیانت نیمپروازست و بس
بال همت برنمیافشانی ای بسمل چرا
зин қафас то ошионат ним-паравозаст ва бас
бол ҳамат барнами-афашони эй басамал чаро
قمری یک سروباش وعندلیب یک چمن
میشوی پروانهگرد شمع هرمحفل چرا
қамари як сарубош ваъандалиб як чаман
мӣ-шавай паравона-гард шамъ ҳармаҳафал чаро
ابر اینجا میکند ازکیسهٔ دریا کرم
ای توانگر برنیاری حاجت سایل چرا
абар инҷо мекунад азакиса дарё карм
эй тавонагар барниори ҳоҷат сойал чаро
ناقهٔ وحشتمتاعان دوش آزدی تست
چون شرر بر سنگ باید بستنت محمل چرا
ноқа вҳашт-матоъон душ озди таст
чун шарар бар санг бойд бастанат маҳамал чаро
خط سیرابی ندارد مسطر موج سراب
بیدل این دلبستگی برنقش آب وگل چرا
хт сироби надорад мастар мавҷ сароб
бидел ин далабастаги барнақаш об вагал чаро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.
- شوخی
- چالاکی و دلربایی؛ طنّازی و جلوهگریِ پرشورِ معشوق.
- غفلت
- بیخبری و بیتوجهی؛ خوابِ دل و حجابِ راهِ آگاهی.
- بحر
- دریا؛ نماد وحدت و هستی بیکران که قطره در آن محو میشود.
- دریا
- پهنه بزرگ آب؛ کنایه از گستردگی، بیکرانی یا اصل وحدت.