چو صبحم دماغ میآشام نیست
چو صبحم دماغ میآشام نیست
نفس میکشم فرصت جام نیست
чу сабҳам дамоғ мӣ-ошом нест
нафас мӣ-кашм фарсат ҷом нест
دو دم زندگی مایهٔ جانکنیست
حق خود ادا میکنم وام نیست
ду дам зандаги мойа ҷонакани-ст
ҳақ худ адо мӣ-канам вом нест
تبسم به حالم نظر کردن است
در آن پسته جز مغز بادام نیست
табасам ба ҳолм назар кардан аст
дар он паста ҷуз мағаз бодом нест
به هرجا برد شوق میرفته باش
نفس قاصدانیم پیغام نیست
ба ҳараҷо бард шуқ мӣ-рафта бош
нафас қосадоним пиғом нест
جنون در دل از بیدماغی فسرد
هواهاست در خانه و بام نیست
ҷанун дар дил аз бе-дамоғи фасард
ҳавоҳост дар хона ва бом нест
غبار جسد عزمها داشتهست
کر این جامه رفت از بر احرام نیست
ғубор ҷасад ъазмаҳо дошта-ст
кар ин ҷома рафт аз бар аҳаром нест
مپرسید از دل که ماکیستیم
نشان میدهد آینه نام نیست
мапарсид аз дил-ки мокистим
нашон мӣ-даҳад оина ном нест
دل از ربط فقر و غنا جمعدار
شب وروز با یکدگررام نیست
дил аз рабат фақар ва ғано ҷамаъ-дор
шаб варуз бо йакадагараром нест
تلاش جهان چشم پوشیدنست
سحر نیزتا شام جز شام نیست
талош ҷаҳон чашм пушидан-ст
саҳар низато шом ҷуз шом нест
دو بال است از بیضه تا آشیان
کمین پرافشاندن آرام نیست
ду бол аст аз биза то ошион
камин парофашонадан ором нест
چوزنجیرپیوند هم بگسلید
تعلق فغان میکند دام نیست
чузанҷирапиванд ҳам багасалид
таъалқ фағон мекунад дом нест
درآتش فکن بیدل این رخت وهم
تو افسردهای کارکس خام نیست
дароташ факан бидел ин рахт ваҳм
ту афасарда-эй коракас хом нест
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- شوق
- اشتیاقِ سوزان؛ کششِ پرشورِ دل بهسوی معشوق و وصال.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.