در ربط خلق یکسر ناموس کبریاییست
در ربط خلق یکسر ناموس کبریاییست
چون سبحه هر اینجا در عالم جداییست
дар рабат халқ йакасар номус-кабариойай-ст
чун сабҳа ҳар инҷо дар олам ҷадойай-ст
منعم به چتر و افسر اقبال میفروشد
غافل که بر سر ما بیسایگی هماییست
манаъам ба чатар ва афасар ақабол мӣ-фарушад
ғофал-ки бар сар мо бе-сойаги ҳамойай-ст
وارستگی ایاغیم، بیوهم باغ و راغیم
صبح فلک دماغیم بر بام ما هواییست
ворастаги айоғим, бе-ваҳм боғ ва роғим
субҳ фалак дамоғим бар бом мо ҳавойай-ст
دارد جهان اقبال، ادبار در مقابل
بر خودسری مچینید هرجا سریست پاییست
дорад ҷаҳон ақабол, адабор дар мақобал
бар ходасари мачинид ҳараҷо сари-ст пойай-ст
آرام و رم درین دشت فرق آنقدر ندارد
در دیده آنچه کوهیست در گوشها صداییست
ором ва рм дарин дашт фарақ онақадар надорад
дар дида онача-куҳи-ст-дарагушаҳо садойай-ст
آوارهٔ خیالات دل بر چه بندد آخر
گر عشق بی نیازست در حسن بیوفاییست
овора хиолот дил бар ча бандад охар
гар ишқ бе-ниозаст-дар ҳасан бе-вафойай-ст
زینورطهٔ خجالت آسان نمیتوان رست
چون شمع زندگی را در هر عرق شناییست
зин-варта хаҷолат осон нами-тавон раст
чун шамъ зандаги ро дар ҳар ъарақ шанойай-ст
در خورد سختجانی باید غم جهان خورد
ترکیب وسع طاقت معجون اشتهاییست
дар хурд сахт-ҷони бойд ғам ҷаҳон хурд
таракиб васаъ тоқат маъаҷун ашатаҳойай-ст
بیمایگان قدرت شایستهٔ قبولند
دست شکسته بارش برگردن دعاییست
бимойагон қадарт шойаста қабуланд
даст шакаста бораш барагардан даъойай-ст
گوش تظلم دل زین انجمن که دارد
دنیا گذرگهی بهند پنداشتیم جاییست
гуш тазалм дил зин анаҷаман-ки дорад
данио газарагаҳи бҳанд пандоштим ҷойай-ст
گلزار بیبریها وارستگی بهار است
درگرد موی چینی فریاد سرمه ساییست
галазор бе-бариҳо ворастаги бҳор аст
дарагард мавай чини фариод сарма сойай-ст
بیدلکجا بردکس بیداد بیتمیزی
در سرنگونی بید هم برگ پشت پاییست
бидел-каҷо бардакас бидод бе-тамизи
дар сарнагуни бид ҳам бараг пашт пойай-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- حسن
- زیبایی؛ جلوهٔ جمالِ معشوق و تجلیِ حُسنِ ازلی.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- باغ
- بوستان؛ نمادِ جهان، جلوهگاهِ حُسن و گذرِ بهارِ عمر.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.