بس که زخم کشتهٔ نازش تلاطم میکند
بس که زخم کشتهٔ نازش تلاطم میکند
هر چه را دیدم درین مشهد تبسم میکند
бас ки захам-кашта нозаш талотам мекунад
ҳарача ро дидам дарин машаҳад табасам мекунад
چشم بگشا بر حصول جستجو کاینجا چو شمع
نقد خود هرکس به قدر یافتن گم میکند
чашм багашо бар ҳасул ҷастаҷу койанҷо чу шамъ
нақад худ ҳаракас ба қадар йофатан-гам мекунад
پختگان دامن ز قید تنپرستی چیدهاند
بادهات از خامجوشی خدمت خم میکند
пахтагон доман з қид тан-парсати чида-анд
бода-ат аз хом-ҷуши хадамат хам мекунад
هیچکس از بیتکلف زیستن آگاه نیست
آدمی بودن خلل در عیش مردم میکند
ҳичакас аз бе-такалаф зисатан ого нест
одами будан халал дар ъиш мардам мекунад
زین نفس سوزی که دارد خلق بر طاق و سرا
سعی عبرتبافی کرم بریشم میکند
зин-нафас сузи-ки дорад халқ-бар тоқ-ва саро
саъи ъабарт-бофи-карм баришм мекунад
پیش بینی کن ز ننگ حسرت ماضی برآ
بر قفا نظاره کردن ریش را دم میکند
пиш бини кан з нанг ҳасарт мози баро
бар қафо назора-кардан риш ро дам мекунад
دهر لبریز مکافاتست اما کو تمیز
کمکسی اینجا به حال خود ترحم میکند
даҳар лабариз макофот-ст амо ку тамиз
кам-каси инҷо ба ҳол худ тараҳам мекунад
از ادبگاه خموشی گوش باید وام کرد
سرمهگون چشمی درین مخمل تکلم میکند
аз адабаго хамуши гуш бойд вом кард
сарма-гун-чашми дарин махамал такалм мекунад
هر کجا باشد قناعت آبیار اتفاق
پهلوی از نان تهی ایجاد گندم میکند
ҳаракаҷо бошад қаноъат обиор атафоқ
паҳалавай аз нон таҳи айаҷод гандам мекунад
رحم بر بیمغزی ما کن که این نقش حباب
خویش را آیینهٔ دریا توهم میکند
раҳам бар бе-мағази мо кан ки ин нақш ҳабоб
хеш ро оина дарё туҳам мекунад
بیدل از بس بینم افتاده است بحر اعتبار
گوهر از گرد یتیمیها تیمم میکند
бидел аз бас бе-нам афтода аст баҳар аъатабор
гуҳар аз гард йтими-ҳо тимам мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- حسرت
- افسوس و دریغ؛ اندوهِ ناکامی و آرزوی برنیامده.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- حباب
- پوسته نازک روی آب؛ نماد ناپایداری و تهیبودن.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- عبرت
- پندگرفتن؛ درسِ بیداری از گذرِ روزگار و فنای جهان.
- ننگ
- عار و رسوایی؛ بدنامیِ عاشق که گاه مایهٔ افتخار است.
- بحر
- دریا؛ نماد وحدت و هستی بیکران که قطره در آن محو میشود.