در این گلشن کدامین شعله با این تاب میگردد
در این گلشن کدامین شعله با این تاب میگردد
که از شبنم به چشم لاله و گل آب میگردد
дар ин галашан кадомин шаъала бо ин тоб мӣ-гардад
ки аз шабанам ба чашм лола ва гул об мӣ-гардад
دلیل عاجزان با درد دارد نسبت خاصی
غرور سجده مایل صورت محراب میگردد
далил ъоҷазон бо дард дорад насабат хоси
ғарур саҷада мойал сурт маҳароб мӣ-гардад
کف خاکستری بر چهره دارد شعلهٔ شوقم
چو قمری وحشتم در پردهٔ سنجاب میگردد
каф хокастари бар чаҳара дорад шаъала шуқам
чу қамари ваҳаштам дар парда санҷоб мӣ-гардад
گداز آمادهٔ کم فرصتی در بر دلی دارم
که همچون اشک تا بیپرده گردد آب میگردد
гадоз омода кам фарсати дар бар дали дорм
ки ҳамачун ашак то бе-парда гардад об мӣ-гардад
به کوشش ریشهای را میتوان ساز چمن کردن
نفس از پر زدنها عالم اسباب میگردد
ба кушаш риша-эй ро мӣ-тавон соз чаман-кардан
нафас аз пур заданаҳо олам асабоб мӣ-гардад
ز بیتابی چراغ خلوت دل کردهام روشن
تجلی فرش این آیینه از سیماب میگردد
з битоби чароғ халут дил карда-ам рушан
таҷали фараш ин оина аз симоб мӣ-гардад
گدازم آبیار جلوهٔ معشوق میباشد
کتان میسوزد و خاکسترش مهتاب میگردد
гадозм обиор ҷалуа маъашуқ мӣ-бошад
ктон мӣ-сузд ва хокастараш маҳатоб мӣ-гардад
به عریانی بلند افتاد از بس مدعای من
گریبان هم به دستم مطلب نایاب میگردد
ба ъариони баланд афтод аз бас мадаъой ман
гарибон ҳам ба дастам маталаб нойоб мӣ-гардад
به طوف بحر رحمت میبرم خاشاک عصیانی
هجوم اشک اگر نبود عرق سیلاب میگردد
ба туф баҳар раҳамат мӣ-барм хошок ъасиони
ҳаҷум ашак агар набуд ъарақ силоб мӣ-гардад
قماش عرض هستی تار و پود غفلتی دارد
که چون مخمل اگر مژگان گشایی خواب میگردد
қамош ъарз ҳастӣ тор ва пуд ғафалати дорад
ки чун-махамал агар мажагон гашойай хоб мӣ-гардад
به تمکین میرساند انفعال هرزه جولانی
هوا ایجاد شبنم میکند چون آب میگردد
ба тамакин мӣ-рсонд анафаъол ҳарза ҷулони
ҳаво айаҷод шабанам мекунад чун об мӣ-гардад
جنونم دشت را همچشمدریا میکند بیدل
ز جوش اشک من تا نقش پا گرداب میگردد
ҷанунам дашт ро ҳамачашм-дарё мекунад бидел
з ҷуш ашак ман то нақш по гардоб мӣ-гардад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.