کیست کز راه تو چون خاشاک بردارد مرا
کیست کز راه تو چون خاشاک بردارد مرا
شعله جاروبی کند تا پاک بردارد مرا
кист-каз ро ту чун хошок бардорд маро
шаъала ҷоруби-канд то пок бардорд маро
شمع خاموشی به داغ سرنگونی رفتهام
تاکجا آن شعلهٔ بیباک بردارد مرا
шамъ хомуши ба доғ сарнагуни рафта-ам
токаҷо он шаъала бибок бардорд маро
ننگ دارد خاک هم از طینت بیحاصلم
خون نخجیرم، چسان فتراک بردارد مرا
нанг дорад хок ҳам аз тинат биҳосалм
хон нахаҷирм, часон фатарок бардорд маро
هستیام عهدی به نقش سجدهٔ او بسته است
خاک خواهم شد اگر از خاک بردارد مرا
ҳастӣ-ам-ъаҳади ба нақш саҷада ав баста-ст
хок хоҳам шуд агар аз хок бардорд маро
صد فلک ریزد غبار دامن افشاندهام
یک شررگر شعلهٔ ادراک بردارد مرا
сад фалак ризд ғубор доман афашонда-ам
як шарарагар шаъала адарок бардорд маро
صبح بیسرمایهای احرام از خود رفتنم
کو گریبان تا به دوش چاک بردارد مرا
субҳ бе-сармойа-эй аҳаром аз худ рафтанам
ку гарибон то ба душ чок бардорд маро
بار اسباب گرانجانیست سر تا پای من
کیست غیر از خاطر غمناک بردارد مرا
бор асабоб гаронҷони-ст сар то пой ман
кист ғир аз хотар ғаманок бардорд маро
پیکرمگردد غبار یأس و برخیزد ز خاک
به که دست منت افلاک بردارد مرا
пикарм-гардад ғубор йос ва бархизд з хок
ба-ки даст манат афалок бардорд маро
نشئهای از درد مخموری به خاک افتادهام
شوق میخواهم به دست تاک بردارد مرا
нашиа-эй аз дард махамури ба хок афтода-ам
шуқ мӣ-хоҳам ба даст ток бардорд маро
گرد من بیدل هوای عرصهگاه نیستیست
از تپیدن هرکهگردد خاک بردارد مرا
гард ман бидел ҳавой ъарса-го нисти-ст
аз тапидан ҳарака-гардад хок бардорд маро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- شوق
- اشتیاقِ سوزان؛ کششِ پرشورِ دل بهسوی معشوق و وصال.