به طبع مقبلان یاربکدورت را مده راهی
به طبع مقبلان یاربکدورت را مده راهی
براین آیینهها مپسند زنگ تهمت آهی
ба табаъ мақабалон йораб-кадурт ро мада роҳи
баройан оина-ҳо мапасанд занг таҳамат оҳи
چراغ ابلهان عمریست میسوزد درین محفل
چه باشد یک شرر بالد فروغ طبع آگاهی
чароғ абалаҳон ъамари-ст мӣ-сузд дарин маҳафал
ча бошад як шарар болд фаруғ табаъ огоҳи
جهان آیینهٔ وهم است و این طوطی سرشتانش
نفس پرداز تقلیدند و میگویند اللهی
ҷаҳон оина ваҳм аст ва ин тути сараштонаш
нафас пардоз тақалиданд ва мӣ-гавайанд алалаҳи
پر است آفاق از غولان آدم رو چه سازست این
به این بیحاصلان یا دانشی یا مرگ ناگاهی
пур аст офоқ аз ғулон одам ру ча созаст ин
ба ин бе-ҳосалон йо донаши йо мараг ногоҳи
به حیرت گاه وصل افسون هجران عالمی دارد
فراموشی نصیبم کن مگر یادت کنم گاهی
ба ҳайрат го васал афасун ҳаҷарон ъолми дорад
фаромуши насибам кан магар йодат канам гоҳи
تپشها دارم و از آشیان بیرون نمیآیم
به این انداز مژگان هم ندارد بال کوتاهی
тапаш-ҳо дорм ва аз ошион бирун нами-ойам
ба ин андоз мажагон ҳам надорад бол-кутоҳи
به خاک آستانت چون هلال از بس که گم گشتم
جبینی یافتم در نقش پیشانی پس از ماهی
ба хок остонат чун ҳалол аз басака гам гаштам
ҷабини йофатам дар нақш пишони пас аз моҳи
ندانم مژدهٔ وصل که دارد انتظار من
که حسرت سخت گلبازست با گرد سر راهی
ндонам мажада васал ки дорад анатазор ман
ки ҳасарт сахт галабозаст бо гард сар роҳи
چراغ عبرت من از گداز شمع شد روشن
بغیر از زندگانی نیست اینجا داغ جانکاهی
чароғ ъабарт ман аз гадоз шамъ шуд рушан
бағир аз зандагони нест инҷо доғ ҷонакоҳи
به تنگیهای دل یک غنچه نتوان نقش بست اینجا
شکستم رنگ تا تغییر دادم بستر آهی
ба тангиҳой дил як ғанача натавон нақш баст инҷо
шакастам ранг то тағийр додам бастар оҳи
ببینم تا کجاها میبرد فکر خودم بیدل
به رنگ شمع امشب در گریبان کندهام چاهی
бабинам то каҷоҳо мӣ-бард факар ходам бидел
ба ранг шамъ амашаб дар гарибон канда-ам чоҳи
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.