اگر آن نازنین رود به تماشای رنگگل
اگر آن نازنین رود به تماشای رنگگل
چمن از شرم عارضش ندهد گل به چنگگل
агар он нознин руд ба тамошой ранг-гул
чаман аз шарм ъоразаш надаҳад гул ба чанг-гул
به خرامی که گل کند ز نهال جنونگلش
الم خار میکشد قدم عذر لنگگل
ба хароми ки гул канд з наҳол ҷанун-галаш
алм хор мӣ-кашад қадам ъазар ланг-гул
می مینای این چمن ز شکست است موجزن
پی بوگیر و درشکن به خیال ترنگگل
мӣ миной ин чаман з шакаст аст муҷазн
пи бугир ва дарашакан ба хаёл тарнаг-гул
ز نشاط عرق ثمر به گلاب آب ده نظر
مگشای بالت آنقدر که کشند غنچه بنگگل
з нашот ъарақ самар ба-галоб об да назар
магашой болат онақадар ки-кашанд ғанача банг-гул
نه به رنگ الفت بقا، نه ز بوی جلوه پرگشا
مگر این نقد پوچ را تو بسنجی به سنگگل
на ба ранг алафт бақо, на з бавай ҷалуа парагашо
магар ин нақад пуч ро ту басанҷи ба санг-гул
طرب باغ رنگ اگر زند ازخندهگل به سر
تو هم این زخم تازه کن دو سه روزی به رنگگل
тараб боғ ранг агар занд азаханда-гул ба сар
ту ҳам ин захам тоза-кан ду са рузи ба ранг-гул
به چنین وضع ناتوان نستیزی به این وآن
نبرد صرفهای حیا به خس و خار چنگگل
ба чанин вазаъ нотавон настизи ба ин вон
набард сарфа-эй ҳио ба хас ва хор чанг-гул
سحرجام فرصتم رمق شمع وحشتم
نفسی چند میکشم به شتاب درنگگل
саҳараҷом фарсатам рамақ шамъ ваҳаштам
нафаси чанд мӣ-кашм ба штоб дарнаг-гул
من بیدل درین چمن ز چه تشریف بشکفم
به فشار است رنگ هم زقباهای تنگگل
ман бидел дарин чаман з ча ташариф башакафам
ба фашор аст ранг ҳам зақабоҳой танг-гул
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.
- غنچه
- گُلِ نشکفته؛ نمادِ دلِ بسته، رازِ نهفته و دهانِ خاموش.
- باغ
- بوستان؛ نمادِ جهان، جلوهگاهِ حُسن و گذرِ بهارِ عمر.