نمیدزدد کس از لذات کاهشآفرین خود را
نمیدزدد کس از لذات کاهشآفرین خود را
فرو خوردهست شمع اینجا به ذوق انگبین خود را
нами-даздад кас аз лазот коҳаш офарин худ ро
фару хурда-ст шамъ инҷо ба зуқ анагабин худ ро
به لبیک حرم ناقوس دِیر آهنگها دارد
در این محفل طرف دیدهست شک هم با یقین خود را
ба лабик ҳарм ноқус дир оҳангаҳо дорад
дар ин маҳафал тарф дида-ст шак ҳам-бо йқин-худ ро
به همواری طریق صلح را چندی غنیمت دان
ز چنگ سبحه بر زنار پیچیدهست دین خود را
ба ҳамавори тариқ салаҳ ро чанди ғанимат дон
з чанг сабҳа бар знор пичида-ст дин худ ро
به این پا در رکابی چون شرر در سنگ اگر باشی
تصورکن همان چون خانه بر دوشان زین خود را
ба ин по дар ракоби чун шарар дар санг агар боши
тасуракан ҳамон чун хона бар душон зин худ ро
سخا و بخل وقف وسعت مقدور میباشد
برآوردهست دست اینجا به قدر آستین خود را
сахо ва бахал вақаф васаъат мақадур мӣ-бошад
бароварда-ст даст инҷо ба қадар остин худ ро
به افسون دنائت غافلی از ننگ پامالی
به پستی متهم هرگز نمیداند زمین خود را
ба афасун данойт ғофали аз нанг помоли
ба пасти матаҳам ҳарагаз нами-донд замин худ ро
خیالآباد یکتایی قیامت عالمی دارد
که هرجا وارسی باید پرستیدن همین خود را
хаёл-обод йактойай қиёмат ъолми дорад
ки ҳараҷо ворси бойд парсатидан ҳамин худ ро
تغافل زن به هستی صیقل فطرت همینت بس
صفای آینهگر مدعا باشد مبین خود را
тағофал зн ба ҳастӣ сиқал фтарт ҳаминат бас
сафой оина-гар мадаъо бошад мабин худ ро
در این گلشن نباید خار دامان هوس بودن
گل آزادگی رنگی دگر دارد بچین خود را
дар ин-галашан набойд хор домон ҳус будан
гул озодаги ранги дагар дорад бачин худ ро
خیال جانکنی ظلم است بر طبع سبکروحان
به چاه افکندهای چون نام از نقب نگین خود را
хаёл ҷон-кани залм аст бар табаъ сабакаруҳон
ба чо афаканда-эй чун ном аз нақаб нгин худ ро
سجود سایه از آفات دارد ایمنی بیدل
تو هم گر عافیت خواهی نهالین در جبین خود را
саҷуд сойа аз офот дорад айамани бидел
ту ҳам гар ъофит хоҳи наҳолин дар ҷабин худ ро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- ننگ
- عار و رسوایی؛ بدنامیِ عاشق که گاه مایهٔ افتخار است.
- طبع
- سرشت و خوی؛ مزاجِ درون و قریحهٔ شاعرانهٔ جان.
- محفل
- انجمن و بزم؛ مجلسِ یاران و جلوهگاهِ شمعِ معشوق.
- عافیت
- تندرستی و آسودگی؛ سلامتِ جان و رهایی از آشوبِ تعلق.
- قیامت
- رستاخیز؛ نمادِ آشوبِ بزرگ و شورِ بیاندازه.