جنون آنجا که میگردد دلیل وحشت دلها
جنون آنجا که میگردد دلیل وحشت دلها
به فریاد سپند از خود برون جستهست محفلها
ҷанун онҷо ки мӣ-гардад далил вҳашт дил-ҳо
ба фариод сапанд аз худ барун ҷаста-ст маҳафал-ҳо
به امید کدامین نغمه مینالی درین محفل
تپیدن داشت آهنگی که خون کردند بسملها
ба амид кадомин нағама мӣ-ноли дарин маҳафал
тапидан дошт оҳанги-ки хон-карданд басамал-ҳо
تلاش مقصدت برد از نظر سامان جمعیت
به کشتی چون عنان دادی رم آهوست ساحلها
талош мақасадат бард аз назар сомон ҷамаъит
ба-кашти чун-ъанон доди рм-оҳуст соҳал-ҳо
درین محنتسرا گر بستر راحت هوس داری
نمالی سینه بر گردی که گیرد دامن دلها
дарин маҳанат-саро гар бастар роҳат ҳус дори
намоли сина бар гарди ки гирд доман дил-ҳо
به اصلاح فساد جسم سامان ریاضت کن
نم لغزش به خشکی میتوان برداشت از گلها
ба асалоҳ фасод ҷасам сомон риозат-кан
нам лағазаш ба-хашаки мӣ-тавон бардошт аз гул-ҳо
ز بیرنگی سبکروح آمدیم اما درین منزل
گرانی کرد دل چندان که بربستیم محملها
з биранги сабак-руҳ омадим амо дарин маназал
гарони-кард дил чандонака барабастим маҳамал-ҳо
چو اشک از کلفت پندار هستی در گره بودم
چکیدم ناگه از چشم خود و حل گشت مشکلها
чу ашак аз калафт пандор ҳастӣ дар гара будам
чакидам-нога аз чашм худ ва ҳал-гашт машакал-ҳо
ز زخم بیامان احتیاج آگه نهای ورنه
به چندین خوندیت میخواهد آبروی سایلها
з захам бе-амон аҳатиоҷ ога на-эй варна
ба чандин хон-дит мӣ-хоҳад обаравай сойал-ҳо
تو راحت بسمل و غافل که در وحشتگه امکان
چو شمع از جاده میجوشد پر پرواز منزلها
ту роҳат басамал ва ғофал ки дар ваҳаштага амакон
чу шамъ аз ҷода мӣ-ҷушад пур паравоз маназал-ҳо
نوای هستی از ساز عدم بیرون نمیجوشد
گریبان محیط است آنکه میگویند ساحلها
навой ҳастӣ аз соз ъадам бирун нами-ҷушад
гарибон маҳит аст онака мӣ-гавайанд соҳал-ҳо
خمار کامل از خمیازه ساغر میکشد بیدل
هجوم حسرت آغوش مجنون ریخت محملها
хамор комал аз хамиоза соғар мӣ-кашад бидел
ҳаҷум-ҳасарт оғуш маҷанун-рихт маҳамал-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.
- حسرت
- افسوس و دریغ؛ اندوهِ ناکامی و آرزوی برنیامده.