بیدماغی با نشاط از بس که دارد جنگها
بیدماغی با نشاط از بس که دارد جنگها
باده گرداندهست بر روی حریفان رنگها
бе-дамоғи бо нашот аз бас ки дорад ҷанг-ҳо
бода гардонда-ст бар равай ҳарифон ранг-ҳо
غافلند ارباب جاه از پستی اقبال خویش
زیر پا بودهست صدرآرایی اورنگها
ғофаланд арабоб ҷо аз пасти ақабол хеш
зир по буда-ст садароройай аварнаг-ҳо
وادی عشق است اینجا منزل دیگر کجاست
جز نفس در آبله دزدیدن فرسنگها
води ишқ аст инҷо маназал дигар каҷост
ҷуз нафас дар обала даздидан фарсанг-ҳо
بینیازی از تمیز کفر و دین آزاد بود
از کجا جوشید یارب اختراع ننگها
бе-ниози аз тамиз кафар ва дин озод буд
аз каҷо ҷушид йораб ахатароъ нанг-ҳо
زاهدان، از شانه پاس ریش باید داشتن!
داء ثعلب بیپیامی نیست زین سر چنگها
зоҳадон, аз шона пос риш бойд дошатан!
доъ саъалаб бе-пиоми нест зин сар чанг-ҳо
تا نفس باقیست باید با کدورت ساختن
در کمین آینه آبیست وقف زنگها
то нафас боқи-ст бойд бо кадурт сохатан
дар камин оина оби-ст вақаф занг-ҳо
چرب و نرمی هرچه باشد مغتنم باید شمرد
آب و روغن چون پر طاووس دارد رنگها
чараб ва нарми ҳарача бошад мағатанам бойд шмард
об ва руған чун пур товавас дорад ранг-ҳо
هرچه از تحقیق خوانی بشنو و خاموش باش
ساز ما بیرون تار افکنده است آهنگها
ҳарача аз таҳақиқ хони башану ва хомуш бош
соз мо бирун тор афаканда аст оҳанг-ҳо
آخر این کهسار یک آیینه دل خواهد شدن
شیشه افتادهست در فکر شکست سنگها
охар ин каҳасор як оина дил хоҳад шадан
шиша афтода-ст дар факар шакаст санг-ҳо
بیدل اسباب طرب تنبیه آگاهیست، لیک
انجمن پر غافل است از گوشمال چنگها
бидел асабоб тараб танабиа огоҳи-ст, лик
анаҷаман пур ғофал аст аз гушмол чанг-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.