فالی از داغ زدم دل چمنآیین آمد
فالی از داغ زدم دل چمنآیین آمد
ورق لاله به یک نقطه چه رنگین آمد
фоли аз доғ задам дил чаман-ойайан омад
варақ лола ба як нақата ча рангин омад
جرأت سعی، دماغ تپشآرایی کیست
پای خوابیدهٔ ما آبله بالین آمد
ҷарот саъи, дамоғ тапаш-оройай кист
пой хобида мо обала болин омад
چون دو ابرو که نفس سوختهٔ ربط همند
تیغ او زخم مرا مصرع تضمین آمد
чун ду абару ки нафас сухта рабат ҳаманд
тиғ ав захам маро масараъ тазмин омад
عافیت میطلبی بگذر از اندیشهٔ جاه
شمع را آفت سر افسر زرین آمد
ъофит мӣ-талаби багазар аз андиша ҷо
шамъ ро офт сар афасар зарин омад
تلخکامیست ز درک من و ما حاصل کوش
بیحلاوت بود آن کس که سخنچین آمد
талхакоми-ст з дарак ман ва мо ҳосал-куш
бе-ҳаловат буд он кас ки сахан-чин омад
صفحهٔ سادهٔ هستی رقم غیر نداشت
هرکه شد محرم این آینه خودبین آمد
сафаҳа сода ҳастӣ рақам ғир ндошт
ҳарака шуд маҳарм ин оина ходабин омад
سایه از جلوهٔ خورشید چه اظهار کند
رفتم از خویش ندانم به چه آیین آمد
сойа аз ҷалуа хурашид ча азаҳор канд
рафтам аз хеш ндонам ба ча ойайан омад
هرکسی در خور خود نشئهٔ راحت دارد
خار پا را ز گل آبله بالین آمد
ҳаракаси дар хур худ нашиа роҳат дорад
хор по ро з гул обала болин омад
در خزان غوطه زن و عرض بهاری دریاب
عالمی رفت به بیرنگی و رنگین آمد
дар хазон ғута зн ва ъарз бҳори дариоб
ъолми рафт ба биранги ва рангин омад
صبر کردیم و به وصلی نرسیدیم افسوس
دامن ما ته سنگ از دل سنگین آمد
сабар кардим ва ба васали нарсидим афасус
доман мо та санг аз дил сангин омад
بیدل از عجز طلب صید فراغت داریم
سایه را بخت نگون طرهٔ مشکین آمد
бидел аз ъаҷаз талаб сид фароғат дорим
сойа ро бахт нгун тара машакин омад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عجز
- ناتوانی و درماندگی؛ فروتنیِ بنده در برابرِ حق.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.