بحث و جدل به افت جان میکند طرف
بحث و جدل به افت جان میکند طرف
سرها به تیغ فتنه زبان میکند طرف
баҳас ва ҷадал ба афт ҷон мекунад тарф
сараҳо ба тиғ фитна забон мекунад тарф
طعن خسان مقابل صدق مقال توست
اظهار راستی به سنان میکند طرف
таъан хасон мақобал садақ мақол туст
азаҳор рости ба санон мекунад тарф
از گفت و گو به خاک مزن گوهر وقار
این موج بحر را به کران میکند طرف
аз гафт ва гу ба хок мазн-гуҳар вқор
ин мавҷ баҳар ро ба-карон мекунад тарф
تا کی ز چارسوی تعلق خرد کسی
جنسی که آتشش به دکان میکند طرف
то ки з чорасавай таъалқ хард каси
ҷанаси-ки оташаш ба дакон мекунад тарф
تشویش خوب و زشت ز آثار آگهیست
آیینه را صفا به جهان میکند طرف
ташавайаш хоб ва зашт з осор огаҳи-ст
оина ро сафо ба ҷаҳон мекунад тарф
بد نیست با معاملهٔ جاه ساختن
اما دماغ را به خران میکند طرف
бд нест бо маъомала ҷо сохатан
амо дамоғ ро ба харон мекунад тарф
پیدا اگر نباشی از آفات رستهای
با ناوک غرور نشان میکند طرف
пидо агар набоши аз офот раста-эй
бо новак ғарур нашон мекунад тарф
تا آتشی به دل نزند عشق چون سپند
آداب را به ناله چسان میکند طرف
то оташи ба дил назнад ишқ чун сапанд
одоб ро ба нола часон мекунад тарф
همدرس خلق باش، تغافل کمال نیست
ای بی خبر کری به فغان میکند طرف
ҳамадарс халқ бош, тағофал камол нест
эй би хабар кари ба фағон мекунад тарф
آسان مدان تردد روزی که چون هلال
با نُه سپهر یک لب نان میکند طرف
осон мадон тардад рузи ки чун ҳалол
бо на сапаҳар як лаб нон мекунад тарф
بیدل غرور لاف دلیل سبکسریست
خودسنجیات به سنگکران میکند طرف
бидел ғарур лоф далил сабакасари-ст
ходасанҷи-ат ба санг-карон мекунад тарф
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- زبان
- عضوِ گفتار؛ ابزارِ بیان و گاه حجابِ معنای نهفته.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.
- پیدا
- آشکار و نمایان؛ ظهورِ حق در برابرِ نهان و پنهان.
- بحر
- دریا؛ نماد وحدت و هستی بیکران که قطره در آن محو میشود.
- تغافل
- خود را به بیخبری زدن؛ نازِ معشوق در نادیدهگرفتنِ عاشق.