غباریم زحمتکش بادها
غباریم زحمتکش بادها
به وحشت اسیرند آزادها
ғаборим заҳаматакаш бодаҳо
ба вҳашт асиранд озодаҳо
املها به دوش نفس بستهایم
سفریک قدم راه و این زادها
амалаҳо ба душ нафас баста-айам
сафарик қадам ро ва ин зодаҳо
جهان ستم چون نیستان پر است
ز انگشت زنهار فریادها
ҷаҳон сатам чун нистон пур аст
з ангашт занаҳор фариодаҳо
به هر دامی از آرزو دانهایست
گرفتار خویشند صیادها
ба ҳар доми аз орзу дона-эй-ст
гарфатор хойашанд сиодаҳо
برون آمدن نیست زین آب وگل
بنالید ای سرو و شمشادها
барун омадан нест зин об вагал
банолид эй сару ва шамашодаҳо
فسردن هم آسوده جان میکند
به هر سنگ خفتهست فرهادها
фасардан ҳам осуда ҷон мекунад
ба ҳар санг хафта-ст фараҳодаҳо
غنیمت شمارند پیغام هم
فراموشی است آخر این یادها
ғанимат шморанд пиғом ҳам
фаромуши аст охар ин йодаҳо
بد ونیک تاکی شماردکسی
جهان است بگذر ز تعدادها
бд ваник токи шморадакаси
ҷаҳон аст багазар з таъадодаҳо
چه خوبو چهزشت ازنظر رفتهگیر
پری میزنند این پریزادها
ча хоб-ва ча-зашт азаназар рафта-гир
пари мӣ-знанд ин паризодаҳо
به پیری ستم کرد ضعف قوی
مپرسید از این خانه آبادها
ба пири сатам-кард заъаф қавай
мапарсид аз ин хона ободаҳо
به صید نقب ازین بیش نشکافتیم
که تا آب و خاک است بنیادها
ба сид нақаб азин биш нашакофтим
ки то об ва хок аст баниодаҳо
ز نقش قدم خاک ما غافل است
همه انتخابیم ازین صادها
з нақш қадам хок мо ғофал аст
ҳама анатахобим азин содаҳо
نوی بیدل از ساز امکان نرفت
نشد کهنه تجدید ایجادها
навай бидел аз соз амакон нарфат
нашад каҳана таҷадид айаҷодаҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.
- امکان
- جهان ممکنات؛ هرچه وجودش وابسته و نه ضروری است.
- پیری
- سالخوردگی؛ نمادِ ضعف، پختگی و فرجامِ عمر.
- دانه
- تخمِ گیاه؛ نمادِ دامِ فریب، آز و نهفتنِ ثمر در نهان.