سنگ راهم میخورد حرصی که دارد احتشام
سنگ راهم میخورد حرصی که دارد احتشام
روز اول طعمه از جزو نگین کردهست نام
санг роҳам мӣ-хурд ҳарси ки дорад аҳаташом
рӯз авал таъама аз ҷазу нгин карда-ст ном
خانه روشن کردهای هشدار ای مغرور جاه
آنقدر فرصت ندارد آفتاب روی بام
хона рушан карда-эй ҳашадор эй мағарур ҷо
онақадар фарсат надорад офтоб равай бом
پختگی نتوان به دست آورد بیسعی فنا
غیر خاکستر خیال شعله هم خام است خام
пахтаги натавон ба даст овард бе-саъи фано
ғир хокастар хаёл шаъала ҳам хом аст хом
تا سخن باقی بود درد است صهبایکمال
نیست غیر از خامشی چون صاف میگردد کلام
то сахан боқи буд дард аст саҳабой-камол
нест ғир аз хомаши чун соф мӣ-гардад калом
نامداران زخمی خمیازهٔ جمعیتند
سخت محروم است ناسور نگین از التیام
номадорон захами хамиоза ҷамаъитанд
сахт маҳарум аст носур нгин аз алатиом
ذلتی در پردهٔ امید هرکس مُضمر است
کاسهٔ دریوزهٔ صیاد دارد چشم دام
залати дар парда амид ҳаракас музамар аст
коса дариваза сиод дорад чашм дом
بیخبر فال تماشا میزنی هشیار باش
شمع را واکردن چشم است داغ انتقام
бихабар фол тамошо мӣ-зни ҳашиор бош
шамъ ро вокардан чашм аст доғ анатақом
به که ما و من به گوش خامشی ریزد کسی
ورنه تا مژگان زدن افسانه میگردد تمام
ба ки мо ва ман ба-гуш хомаши ризд каси
варна то мажагон задан афасона мӣ-гардад тамом
طبع در نایابی مطلب سراپا شکوه است
تا بود از می تهی لبریز فریادست جام
табаъ дар нойоби маталаб саропо шакуа аст
то буд аз мӣ таҳи лабариз фариодаст ҷом
بر نیاید شبهه در ملک یقین از انقلاب
روز روشن سایه را با شخص نتوان یافت رام
бар ниойд шабҳа дар малак йқин аз анақалоб
рӯз рушан сойа ро бо шахас натавон йофт ром
فکر استعداد خود کن فیض حرفی بیش نیست
صبح بهر عالمی صبح است و بهر شام، شام
факар асатаъадод худ кан физ ҳарфи биш нест
субҳ баҳар ъолми субҳ аст ва баҳар шом, шом
همت آزاد را بیدل ره و منزل یکیست
نغمه را در جادههای تار میباشد مقام
ҳамат озод ро бидел ра ва маназал йки-ст
нағама ро дар ҷода-ҳой тор мӣ-бошад мақом
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- امید
- چشمداشتِ خیر؛ نورِ دل در برابرِ نومیدی و رجای وصل.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.