چو شمعم از خجالت رهنمود نارسیدنها
چو شمعم از خجالت رهنمود نارسیدنها
به جای نقش پا در پیش پا دارم چکیدنها
чу шамаъам аз хаҷолат раҳанамуд норсидан-ҳо
ба ҷой нақш по дар пиш по дорм чакидан-ҳо
ز یک تخم شرر صد کشت عبرت کردهام خرمن
ازین مزرع درودن میدمد پیش از دمیدنها
з як-тахам шарар сад кашт ъабарт карда-ам харман
азин мазараъ дарудан мӣ-дамад пиш аз дамидан-ҳо
گلستان جنون را آن نهال شوق دربارم
که چون آهم برون میآرد از خود قد کشیدنها
галастон ҷанун ро он наҳол шуқ дараборм
ки чун оҳам барун мӣ-орд аз худ қад кашидан-ҳо
در آن وادی که طاقتها به عرض امتحان آید
نگاه ما ز خود رفتن، سرشک ما دویدنها
дар он води ки тоқат-ҳо ба ъарз аматаҳон ойд
нго мо з худ рафтан, сарашак мо давайдан-ҳо
چه دست و پا تواند زد کسی در بند جسمانی
ندارد این قفس بیش از نفسواری تپیدنها
ча даст ва по тавонд зд каси дар банд ҷасамони
надорад ин қафас биш аз нафас-вори тапидан-ҳо
به سر بردیم در شغل تأسف مدت هستی
رهی کردیم چون مقراض قطع از لب گزیدنها
ба сар бардим дар шағал тосаф мадат ҳастӣ
раҳи кардим чун мақароз қатаъ аз лаб газидан-ҳо
زدیم از ساز هستی دست در فتراک بیتابی
نفس ما را به رنگ صبح شد دام رمیدنها
здим аз соз ҳастӣ даст дар фатарок бе-тоби
нафас мо ро ба ранг субҳ шуд дом рмидан-ҳо
ز نیرنگ فسونپردازی الفت چه میپرسی
تو در آغوشی و من کشتهٔ از دور دیدنها
з ниранг фасун-пардози алафт ча мӣ-парси
ту дар оғуши ва ман кашта аз дур дидан-ҳо
ز اوج اعتبار آزادهام گرد ره فقرم
نباشد دامن کوتاه من مغرور چیدنها
з аваҷ аъатабор озода-ам гард ра фақарм
набошад доман куто ман мағарур чидан-ҳо
نگردی محرم راز محبت بیشکست دل
که چون گل خواندن این نامه میباشد دریدنها
нгарди маҳарм роз муҳаббат бе-шакаст дил
ки чун гул хонадан ин нома мӣ-бошад даридан-ҳо
چنین در حسرت صبح بناگوش که میگریم
که در مهتاب دارد ریشه اشکم از چکیدنها
чанин дар ҳасарт субҳ баногуш ки мӣ-гарим
ки дар маҳатоб дорад риша ашакам аз чакидан-ҳо
در این گلشن که رنگش ریختند از گفتگو بیدل
شنیدنهاست دیدنها و دیدنها شنیدنها
дар ин галашан ки рангаш рихтанд аз гафтагу бидел
шанидан-ҳост дидан-ҳо ва дидан-ҳо шанидан-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.