تهمتافسردگی بر طینت عاشق خطاست
تهمتافسردگی بر طینت عاشق خطاست
ناله هرجا آینه گردید آزادینماست
таҳамат-афасардаги бар тинат ъошақ хтост
нола ҳараҷо оина гардид озоди-намост
بیفنا مشکل که گردد دل به عبرت آشنا
چشم این آیینه را خاکستر خود توتیاست
бе-фано машакал ки гардад дил ба ъабарт ошано
чашм ин оина ро хокастар худ тутиост
شرم باید داشتن از شوخی آثار شرم
چون عرق بیپرده گردد لغزش پای حیاست
шарм бойд дошатан аз шухи осор шарм
чун ъарақ бе-парда гардад лағазаш пой ҳиост
تا توان آزاد بودن دامن عزلت مگیر
موج را در هر تپش بر وضعگوهر خندههاست
то тавон озод будан доман ъазалат магир
мавҷ ро дар ҳар тапаш бар вазаъ-гуҳар ханда-ҳост
جام آب زندگی تنها به کام خضر نیست
درگداز آرزو هم جوش دریای بقاست
ҷом об зандаги танаҳо ба-ком хазар нест
дарагадоз орзу ҳам ҷуш дариой бақост
معنی دود ازکتاب شعله انشا کردهاند
هرکجا او جلوه دارد ناز هستی مفت ماست
маъани дуд азактоб шаъала анашо карда-анд
ҳаракаҷо ав ҷалуа дорад ноз ҳастӣ мафт мост
هرکه را از نشئهٔ معنیست سیری خامش است
ساغر لبریز اگر صدلبگشاید بیصداست
ҳарака ро аз нашиа маъани-ст сири хомаш аст
соғар лабариз агар садалаб-гашойд бе-садост
عالمی سرگشته است از اضطراب گریهام
اشک من سرچشمهٔ دوران چندین آسیاست
ъолми сарагашта аст аз азатароб гариа-ам
ашак ман сарачашма д-варон чандин осиост
میکند هر جزوم از شوق توکار آینه
خامهٔ تصویرم و هر موی من صورتنماست
мекунад ҳар ҷазум аз шуқ тукор оина
хома тасавайарм ва ҳар мавай ман сурт-намост
گر برآید ازصدفگوهر اسیر رشته است
خانه و غربت دل آگاه را دام بلاست
гар баройд азасадаф-гуҳар асир рашта аст
хона ва ғарабат дил ого ро дом балост
کی پریشان میکند باد غرور اجزای من
نسخهٔ خاک مراشیرازه نقش بوریاست
ки паришон мекунад бод ғарур аҷазой ман
насаха хок марошироза нақш буриост
اینقدر چون شمع از شوق فنا جان میکنم
باکمال سرکشی سعی نگاهم زیر پاست
айанқадар чун шамъ аз шуқ фано ҷон мӣ-канам
бокамол саракаши саъи нгоҳам зир пост
نقش چندین عبرت از عنوان حالم روشن است
شعلهٔ جوالهٔ من مهر طومار فناست
нақш чандин ъабарт аз ъанавон ҳолм рушан аст
шаъала ҷавола ман маҳар тумор фаност
بیدل از مشت غبار ما دل خود جمع کن
شانهی این طرهٔ آشفته در دست هواست
бидел аз машт ғубор мо дил худ ҷамаъ-кан
шона-й ин тара ошафта дар даст ҳавост
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.