چنینگر طیع بیدر ت به خورد و خواب میسازد
چنینگر طیع بیدر ت به خورد و خواب میسازد
به چشمت اشک را هم گوهر نایاب میسازد
чанин-гар тиъ-бидар-т-ба хурд ва хоб мӣ-созд
ба чашмат ашак ро ҳам-гуҳар нойоб мӣ-созд
ضعیفی دامنت دارد خروش درد پیدا کن
که هرجا رشتهٔ سازیست با مضراب میسازد
заъифи доманат дорад харуш дард пидо кан
ки ҳараҷо рашта сози-ст бо мазароб мӣ-созд
درین میخانه فرش سجده باید بود مستان را
که موج باده از خم تا قدح محراب میسازد
дарин михона фараш саҷада бойд буд мастон ро
ки мавҷ бода аз хам то қадаҳ маҳароб мӣ-созд
جنون کن در بنای خانمان هوش آتش زن
همین وضعت خلاص از کلفت اسباب میسازد
ҷанун кан дар баной хонамон ҳуш оташ зн
ҳамин вазаъат халос аз калафт асабоб мӣ-созд
نفس را الفت دل نیست جز تکلیف بیتابی
که دود از صحبت آتش به پیچ و تاب میسازد
нафас ро алафт дил нест ҷуз такалиф битоби
ки дуд аз саҳабат оташ ба пич ва тоб мӣ-созд
چو صبحی کز حضور آفتاب انشا کند شبنم
خیال او نفس در سینهٔ من آب میسازد
чу сабҳи-каз ҳазур офтоб анашо канд шабанам
хаёл ав нафас дар сина ман об мӣ-созд
چنین کز سوز دل خاکستر ایجاد است اعضایم
تب پهلوی من از بوریا سنجاب میسازد
чанин каз суз дил хокастар айаҷод аст аъазойам
таб паҳалавай ман аз бурио санҷоб мӣ-созд
به برق همت از ابرکرم قطع نظرکردم
تریهای هوس کشت مرا سیراب میسازد
ба барақ ҳамат аз абаракарм қатаъ назаракардам
тариҳой ҳус кашт маро сироб мӣ-созд
به هجران ذوق وصلی دارم و بر خویش میبالم
در آتش نیز این ماهی همان با آب میسازد
ба ҳаҷарон зуқ васали дорм ва бар хеш мӣ-болм
дар оташ низ ин моҳи ҳамон бо об мӣ-созд
درین محفل ندارد بوی راحت چشم واکردن
نگاه بیدماغان بیشتر با خواب میسازد
дарин маҳафал надорад бавай роҳат чашм вокардан
нго бидамоғон бишатар бо хоб мӣ-созд
ندارد بزم امکان چون ضعیفی، کیمیاسازی
که اجزای غرور خلق را آداب میسازد
надорад базм амакон чун заъифи,кимиосози
ки аҷазой ғарур халқ ро одоб мӣ-созд
تواضعهای ظالم مکر صیادی بود بیدل
که میل آهنی را خم شدن قلاب میسازد
тавозаъаҳой золм макар сиоди буд бидел
ки мил оҳани ро хам шадан қалоб мӣ-созд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.
- نگاه
- نگریستن؛ تجلیِ معشوق و سرچشمهٔ شور و گرفتاری.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.